Hükumet Sistemleri

Hükümet Sistemi Tartışmaları – Abdulkadir Pekel

Parlamenter Sisteme Dönüş mü Başkanlık Sistemi Üzerinde Revizyon mu Başkanlık sisteminin uygulamaya geçtiği 2018 yılından bu yana, muhalefet partileri tarafından bu sisteme yönelik yoğun eleştiriler yapılmaktadır. Ancak son dönemde iktidarı destekleyenlerin de bu sistemde sorunlar olduğunu kabul ettikleri bilinmektedir. Ayrıca uygulanan başkanlık sistemine yönelik gerek akademik gerekse popüler yazında pek çok eleştiriye rastlanmaktadır. Bu bakımdan, mevcut hükümet sisteminde sorunlar olduğu ...

Devamı... »

Muhalefetin Erken Seçim Çağrısının Değeri ve Anlamı

Seçim demokrasinin en önemli araçlarından ve göstergelerinden biri. Her seçim hem bir son hem bir başlangıç teşkil eder. Başka bir deyişle, demokratik sistem, teorik olarak, çok sayıda sonların ve başlangıçların rejimidir. Seçimler iktidar partisinin halk tarafından siyasî hesaba çekilerek aklanması veya siyaseten cezalandırılması anlamına gelir. Benzer bir durum muhalefet için de söz konusudur, halk muhalefeti ya iktidara taşır veya daha ...

Devamı... »

Bir Bakanın İstifası

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan hükümetinin, Hazine ve Maliye’den sorumlu bakanı, damadı Berat Albayrak, instagram hesabından görevi bıraktığını (istifa ettiğini) duyurdu. İstifanın, alışılmışın dışında bir şekilde açıklanması, istifa edenin, hükümet sahibinin damadı olması ve haber kaynaklarında uzun süre yer al(a)maması, resmi açıklamanın 27 saat gecikmesi ve yeni bakanın ancak saat 24’ten sonra atanması, öncelikle muhalefetin ve toplumun tüm kesimlerinin tepkisini çekti. ...

Devamı... »

Klasik Liberalizmin Somut Örneği: Amerikan Anayasası, Başkanlık Sistemi ve Türkiye İçin Yeni Anayasa

Evvela, şu gerçekleri hatırlayalım; a) Amerika Birleşik Devletleri anayasası, yazılı anayasacılık geleneğinin ilk örneği ve bu geleneği başlatan anayasadır. b) Bu anayasa, 1787 tarihinden bu yana, 210 yıldır, küçük değişikliklerle yürürlükte bulunan tek anayasadır. Dünyanın “siyasi istikrar” abidesidir. c) Bu anayasa ile kurulan “siyasi sistem” Amerika’yı 1870’li yıllardan itibaren dünyanın her alandaki “süper gücü” yapmıştır. Emsalsiz başarısı, 210 yıldır kanıtlanmıştır. ...

Devamı... »

Türkiye’de Başkanlık Sisteminin Başarısızlığı Tartışmaları

Her ne kadar Türkiye’de 2017 Anayasa Değişikliği ile başkanlık sistemi benimsendi ise de, bu sisteme hukuken ve fiilen geçiş 24 Haziran 2018 seçimleri ile olmuştur. Takriben bir yılı az bir süre aşan uygulama söz konusu. Bu bir yıllık başkanlık sistemi uygulamasına yönelik Cumhur ittifakı ile Millet ittifakından farklı değerlendirmeler geldi. Cumhur ittifakının değerlendirmesi, bu sistemin daha yeni olduğu, bu sebeple ...

Devamı... »

Seçimlerden sonra: Ne yapmalı, nasıl yapmalı?

Türkiye, 31 Mart 2019 seçimleriyle, 2013’teki Gezi kalkışmasıyla başlayan altı yıllık sürekli türbülans, istikrarsızlık ve kriz döneminden nihayet çıkabilecek bir siyasi kompozisyon ele geçirebildi. Bu sert mücadele döneminde krizin içerideki gayrımeşru aktörlerinin bel kemikleri kırıldı. Onların siyasi ortakları ise hem ortakları ağır bir şekilde yenildiği hem de yeni sistemin ittifaklar modelinin verdiği imkanla demokratik yollarla kazanma umuduyla demokratik siyasi mücadeleye ...

Devamı... »

Parlamenter Sistemde Kuvvetler Ayrılığı Olmaz!

Cumhur İttifakı’nın nasıl bir sistem istediği belli. Ama muhalefetin/Millet İttifakı bileşenlerinin hükümet sistemi konusundaki tercihleri aynı derecede net olmaktan uzak. Muhalefet, Cumhurbaşkanlığı sistemine veya onun ıslah edilerek tipik başkanlık sistemine dönüştürülmesine sıcak bakmıyor. Hatta bunu aklına dahi getirmiyor. Buna karşılık zayıf, gevşek, teferruatı bilinmeyen bir parlamenter sisteme atıf yapıyor. Muhalefetin parlamenter sistem çağrısı ve vaadi iki problemle malul. Birincisi, bu ...

Devamı... »

Başkanlık sisteminin felsefesine dair: Cumhurbaşkanlığını başbakanlığa katmak

16 Nisan halkoylaması ile Türkiye resmen başkanlık sistemine geçti. Sistemin hukuki ve teknik yapısı genel hatlarıyla belirlendi. Benim tartışma konum ise; başkanlık sisteminin felsefesine dair. Bu kurucu dönemde sistemin felsefesi en az teknik yapısı, mevzuatı kadar hatta daha da önemlidir. Kurucu dönemde yerleşecek anlayış ve ilkeler sistemin akıbetini belirleyecektir. Önce “katmak” fiilinin anlamına bakalım: TDK’na göre katmak: (-i, -e) 1. Bir ...

Devamı... »

Siyasi ittifaklar zemininde Türkiye için yeni seçim sistemi önerisi

Türkiye’de 2017 Anayasa değişikliğini müteakiben, bu değişiklikle uyumluluğun sağlanması amacıyla uyum kanunlarının çıkarılması ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Bu ihtiyacın giderilmesi bir anayasal zorunluluktur. Seçim Kanununda değişikliklerin yapılması da, bu zorunluluklar kapsamında yer almaktadır. Seçim Kanununda yapılması icap eden bazı değişiklikler, Anayasa değişikliklerinin Seçim Kanununa yansıtılması kapsamında yer almaktadır. Mesela 2017 Anayasa değişikliği ile Anayasanın 76/1. fıkrasında yer alan “Yirmibeş” ibaresi “Onsekiz” ...

Devamı... »

Türkiye’nin Hükümet Sistemi ve Afrin Operasyonu

Türkiye’nin gündemini uzun süredir meşgul eden, hazırlıkları aylardır süren Afrin operasyonu 18 Ocak Cumartesi günü akşam saatlerinde başladı. Afrin’e yönelik askerî bir müdahalenin “gerekli, yararlı”  olup olmaması ayrı bir tartışma konusudur. Bu tartışmaya girmeden Türkiye’nin hükümet sistemi ve Afrin operasyonunun değerlendirilmesi gerekiyor. Bu tür adımlarda ülkelerin yönetim yapısı harekât hazırlığı, karar verilmesi ve tatbik edilmesi açısından son derece önemlidir. Hükümet ...

Devamı... »