.: Bahattin Karademir

Sesini Duyurmak İstediklerim Var: Meslek Lisesi İdarecileri – 3

Son iki yazımda meslek lisesi öğretmen ve öğrencileriyle yaptığım yüz yüze görüşme notlarımı kullanarak meslek liselerinin öncelikli sorunlarına değindim. Bu yazımda meslek lisesi idarecileriyle yaptığım görüşme notlarını paylaşmak istiyorum. Okul yöneticileriyle yapılan yüz yüze görüşmelerde yöneticilerin belirttiği en önemli sorunları kısaca özetledim.

Bakanlık Düzeyindeki Yönetim Sorunları: Okul yöneticileri Milli Eğitim Bakanlığı ve İl Milli Eğitim Müdürlüklerinde meslek lisesi geçmişi bulunan yöneticilerin sayısının sınırlı olduğunu belirtmişlerdir. Bunun sonucu olarak;

  • Yapılan pek çok düzenlemede meslek liselerinin kendilerine özgü eğitim sisteminin göz ardı edildiği; norm kadro hesaplamaları, yönetici ve öğretmen ataması gibi pek çok konuda meslek liselerinin diğer liselerle benzer şekilde değerlendirildiği belirtilmektedirler.
  • Sık sık yapılan yönetmelik değişiklikleri eğitim yönetiminin bakanlık düzeyinde stratejik bir bakış açısından yoksun olduğu yönünde değerlendirilmektedir.
  • İl Milli Eğitim Müdürlüklerinin pek çok sorunla boğuşmakta olan meslek liselerine yeterince ilgi göstermediği ifade edilmektedir.

Okul Yöneticisi Görevlendirme Sorunları: Görüşmelerde liselerde okul yöneticilerinin belirlenmesi için uygulanan süreç ve yöntemlerin eksiklikleri vurgulanmıştır. Belirtilen görüşlere göre;

  • Sadece meslek liselerinde değil diğer tüm liselerde yönetici seçimi için uygulanan süreç ve yöntemler yönetici adaylarına yönetim becerileri kazandırmaya yönelik eğitimlerden, yöneticilik becerilerini ölçen sınavlardan yoksundur.
  • Yönetici olmak için sınava giren pek çok öğretmen iyi bir yönetici olmaktan çok öncelikle özlük haklarında bir iyileşme sağlamayı hedeflemektedir. Sınavda başarılı olan öğretmenlerin takip eden süreçte iyi bir yönetici olma motivasyonu olmadığı gözlemlenmektedir.
  • Ayrıca, okul yöneticisi atamalarında daha önceki yöneticilik deneyimleri yeterince değerlendirilmemektedir. Örneğin, daha önce 10 öğretmeni ve 100 öğrencisi olan bir okulda görev yapan bir okul müdürü 200 öğretmeni 2500 öğrencisi olan bir meslek lisesine yönetici olarak atanabilmektedir.

Eğitim Müfredatı Sorunları: Müfredatta yapılan değişiklikler sonunda meslek derslerinin ders saatinin düşmüş olması meslek öğrenimini zorlaştırmaktadır. Özellikle 10. ve 11. sınıflardaki kültür derslerinin saatlerinin fazla olduğu değerlendirilmektedir.

Öğretmenlerin İsteksizliği: Yapılan görüşmelerde okul yöneticileri öğretmenlerin isteksizliğine değinerek öncelikle öğretmen maaşlarının düşüklüğünü vurgulamışlardır. Ayrıca meslek liselerinde meslek öğretmenleri dışındaki kültür öğretmenlerinin öğrenci profili ve diğer sorunlar nedeniyle görev yapmak istemediği belirtilmektedir.

Öğrenci Profili Sorunları: Meslek lisesine gelen öğrencilerin başarı durumu oldukça düşüktür. Meslek liseleri öğrencilerinin ilk ve orta öğretim sonucunda hedeflenen bilgi ve beceri düzeyine ulaşmamış olması meslek eğitimini zorlaştırmaktadır. Örneğin, temel matematik işlemlerini yapamayan öğrenciler meslekî eğitimde anlama ve uygulama zorlukları çekmektedirler. Meslek liselerine gelen öğrencilerin bu sorunları büyük ölçüde milli eğitim sisteminin genel sorunlarına daha özelde ise aşağıda açıklanan diğer sorunlara bağlıdır.

  • Daha önceki yıllarda uygulanan 4+4+4 sistemi ve katsayı uygulaması nedeniyle meslek liselerine olan ilgi azalmıştır. Yeni düzenlemelerle üniversiteye girişte katsayı sorunu ortadan kalkmış olmakla birlikte katsayı uygulamasının geçerli olduğu süre içerisinde değişen öğrenci profili nedeniyle meslek liseleri başarılı öğrencileri çekememektedir. Meslek liseleriyle ilgili olumsuz algının düzeltilmesi için katsayı uygulamasıyla ilgili yeniden düzenleme yapılması yeterli olmamıştır.
  • Adana gibi göç alan illerde meslek liselerinde daha çok ile göç yoluyla gelen ailelerin çocukları eğitim görmektedir. Bu öğrencilerin aile sorunları bulunmaktadır. Sadece meslek eğitiminin iyileştirilmesi de eğitimin kalitesini geliştirmek için yeterli değildir. Meslek lisesi öğrencilerinin sorunlarının çözülmesi diğer kurum ve kuruluşların başarılı uygulamalarına bağlıdır.
  • Meslek liselerinde disiplin olayları oldukça fazladır. Aileler çocuklarını suç ve şiddetten uzak tutmak için bu liseleri tercih etmeyebilmektedir. Bununla birlikte aileler diğer okullardaki benzer olaylar nedeniyle kız çocuklarını kendileri istemese de kız teknik liselerine yönlendirebilmektedir. Kendi tercihiyle meslek lisesine gelmeyen öğrenciler meslekî eğitimde başarılı olamamaktadır.

Fiziksel Koşullarla İlgili Sorunlar: Meslek liselerinin önemli bir diğer sorunu uygun fiziksel koşullar yaratılamamasından kaynaklanmaktadır. Meslek liselerinde pek çok sınıf eğitime uygun değildir.

  • 9. sınıftaki ortak sınıf uygulaması nedeniyle daha önce atölye tarzı uygulamalı eğitime göre inşa edilmiş liselerde ortaya çıkan sınıf ihtiyacını çözmek için atölye, kütüphane vb amaçlarla kullanılan alanlar sınıfa dönüştürülmüştür. Uygun ödenek olmadan yapılan bu değişiklikler sonucunda ortaya çıkan sınıflar eğitim için uygun koşulları taşımamaktadır. Örneğin bazı liselerde öğrenciler pencereleri sınıfın tavanına yakın odalarda bazı liselerde ise oldukça tozlu eski kütüphanelerde ders işlemektedirler.
  • Meslek liselerinin bazıları eğitim konu alanlarına uygun olmayan binalardaki sınıf ve atölyelerde faaliyet gösterirken diğer bazı meslek liseleri ise çok geniş alanlarda ancak yetersiz personelle faaliyet göstermektedir. Örneğin, 2500 öğrencinin eğitim gördüğü bir lisede sadece 2 güvenlik görevlisi, 1 hizmetli, 1 teknisyen görev yapmakta bu kadrodaki diğer personel de personel ihtiyacı nedeniyle başka işlerde çalıştırılmaktadır. Bu durumda eğitimi destekleyen hizmet faaliyetleri gerçekleştirilememekte, geniş alanda öğrencilerin denetimi zorlaşmaktadır.

Personel Yetersizliği Sorunları: Meslek liselerinin belirtilen diğer önemli bir sorunu personel yetersizliğidir.  Personel yetersizliği ödenek eksikliğinden kaynaklandığı kadar norm kadro hesaplamalarında ve personel atamalarında meslek liselerinin kendilerine özgü eğitim yapısının özelliklerinin yeterince dikkate alınmaması sebep olmaktadır.

  • Personel yetersizliği nedeniyle mevcut personel kadrolarının dışındaki işlerde kullanılmaktadır.
  • Meslek liselerinde önemli düzeyde teknisyen eksikliği bulunmaktadır. Teknik eğitim için kullanılan makine ve donanımlarında meydana gelen arızalar uzun zaman giderilememektedir.

Bu yazı dizisini hazırlarken ziyaret ettiğim meslekî ve teknik eğitim kurumlarında karşılaştığım manzara beni çok üzdü. Ülkemizin böyle bir eğitim sistemiyle dünyayla rekabet etmesi mümkün görünmüyor. Bununla birlikte, iyimserliğimi korumamı sağlayan örneklerle de karşılaştım. Örneğin, Türk Tekstil Vakfı ve MEB arasındaki protokolle 11 milyon Euro yatırımla kurulan METEM (Türk Tekstil Vakfı ve Teknik Eğitim Merkezi Kız Teknik ve Meslek Lisesi) meslekî eğitimde neler başarabileceğimizi gösteren örnek bir proje olmuş. Okulun sınıfları, atölyeleri tertemiz. Öğretmen ve teknik personel kadrosu özel sektör tecrübesi olan donanımlı kişilerden oluşuyor. Okulun teknik altyapısına büyük yatırım yapılmış. Özel sektör işletmeleri pek çok tekstil testini okulun laboratuvarlarında yaptırabiliyorlar. Öğrencileri uygulayarak öğreniyor, çeşitli yarışmalarda dereceler alıyorlar. Özel sektörün desteğiyle bunun gibi örnekleri arttırabiliriz.

Ayrıca bakınız...

Liberallerin “Bu Ülke”yle İmtihanı

Liberallerin “Bu Ülke”yle İmtihanı

Bu yıl Liberal Düşünce Kongresi’nin yirmi ikincisini düzenledik. Her yıl Kasım ayında, Kapadokya’da düzenlediğimiz kongreye, ...