Tarih

Uygarlık: Karşılıklı İş Birliğinden Yaygın İş Birliğine

Kişiler, gruplar, siyasî entiteler arasındaki farklar, çekişmeler ve kavgalar çoğu zaman insanlığın yeni başlamış olmayan, çok uzak bir geçmişten gelen yolculuğunun temel özelliklerini ve dinamiklerini gözden kaçırmamıza yol açıyor. Bu bazen o kadar yoğun oluyor ki, hadiseler ve onlarla ilgili yoğun enformasyon içinde, adeta, suda nefessiz kalmış gibi boğuluyoruz. Bu çerçevede, meselâ, uygarlığın ne olduğunu anlamakta zorluk çekiyoruz. Sanki birden ...

Devamı... »

Osmanlı’dan 29 Ekim 1923 Cumhuriyetin İlanına

Cumhuriyet Türkiye kurulunca mı akla geldi? Osmanlı son dönemlerinde modernleşme çabaları Tanzimat Fermanı (3 Kasım 1839) ile Cumhuriyetin ilk temelleri mi atıldı? Türklerin ilk Anayasası (1876) Kanuni Esasi 29 Ekim 1923 Cumhuriyetin kurulması… “Türkiye’nin modernleşme süreci yaklaşık iki yüzyılı aşkın bir süreci kapsamaktadır. Tanzimat (3 Kasım 1839 ) ile resmen başlayan bu süreç siyasî, hukukî, ekonomik ve kültürel birçok yeniliği ...

Devamı... »

Sert Bir Gerçeklik: Çernobil

Sert bir gerçeklik olarak nükleer santral patlaması Yayınlanan yeni dizi Çernobil sert bir gerçekliğin yaşamları nasıl etkilediğini açıkça ortaya koyuyor. Mini dizi çok kritik soruları soruyor ve vermeye çalıştığı cevaplar ile felaketin en sert sonuçlarını insanlara anlatıyor. Aynı zamanda görselliği de son derece başarılı olarak yapan dizi yapımcılarının başarısını ortaya koyuyor. Oyuncular Sovyet sosyalizminde yaşananların bir bölümünün nasıl yaşadığını da ...

Devamı... »

Güney Afrika Turundan Arta Kalanlar

Güney Afrika Güney kutbuna yakın bir Afrika ülkesi. Afrika’nın son noktası Ümit burnu bu ülkede. Bizde yaz olurken burası kış. Antarktika’ya yakın olduğundan deniz suyu yaz kış hep13-18 derece arası. Bu ülke nasıl keşfedildi? Ülkenin başından neler geçti? Gelin hep beraber bir yolculuğa çıkalım… Ortaçağın son yıllarıydı… Fatih Sultan 1453’te İstanbul’u Osmanlı’nın sınırlarına katarak Dünyada çok önemli değişimlerin fitilini ateşledi… ...

Devamı... »

Hitler’in Filozofları*

  Filozof kelimesi Türkçede genellikle müspet çağrışımlar yapar. Filozofların üstün kavrama ve akıl yürütme kabiliyetine sahip olduğu varsayılır. Bu vasfın onlara otomatikman bir taraftan çelişkilerden ve havanda su dövmekten uzak mükemmel bir düşünce sistemi geliştirme gücü verdiğine diğer taraftan insanî ve ahlâkî değerlere derinden bağlı ve hoşgörülü olma niteliği kazandırdığına inanılır. Gerçekten böyle midir? Her filozof hem geniş bilgiye, derin ...

Devamı... »

Müslümanların Bankacılık Tarihine Katkısı

Yakın zamanda Atilla Yayla, Niall Ferguson’un son çalışmalarından biri olan Paranın Yükselişi adlı kitabıyla ilgili, 3 köşe yazısından oluşan bir değerlendirme yayınladı. Kitabı okumaya vakti olmayan herkese bu yazı dizisini okumasını tavsiye ederim. İslam iktisadı yaklaşımında paranın tarihi ve parasal uygulamalar hakkında çalışma yapan bir akademisyen olarak, bu vesileyle Ferguson’un söz konusu çalışmasındaki bazı bulgularına kısaca katkıda bulunmak isterim. İslam ...

Devamı... »

Tek parti Türkiye’sinin Bizim Köy’ü

  Batı’da yeni nesil tarihçiler çalışmalarında eskiden olduğuna nispetle daha çok ve çeşitli kaynak kullanmakta. Bu kaynaklar arasında hikâye ve romanlar, şiirler, piyesler, biyografiler, günlükler, hatıralar, özel mektuplar da bulunuyor. Birçok durumda bunlar araştırmacılara akademik çalışmalar için kullanılan geleneksel kaynaklardan bazı bakımlardan daha faydalı malzemeler temin ediyor. Örneğin, rakamların soğukluğundan kurtularak yaşananları idrak etmemizi sağlıyor. Akademik çalışmalara sığdırılamayan bilgi ve ...

Devamı... »

Tarih neye yarar?

“Tarih tekerrürden ibarettir”, “İbret (ders) alınsaydı tarih tekerrür eder miydi!” gibi sözler geçmişin devamlı kendini tekrarladığını ifade eder. Gerçekten öyle midir? Tarih aynı olayların tekrar tekrar vuku bulmasından ibaret midir? Tarih insanlara bir şey söyler mi? Tarihe bakarak geçmişi tam olarak anlamamız, geleceği okumamız, tahmin etmemiz mümkün mü? Tarih disiplini son yıllarda büyük ilerleme kaydetti. Herşeyden önce ufkunu genişletti, sınırlarını ...

Devamı... »

Şerif Mardin neden önemliydi?

Sosyal bilim dünyamızın öncü ismi Şerif Mardin,  kısa bir süre önce (6.9.2017), 90 yaşında vefat etti. Sadece ülkemizde değil dünya çapında itibarlı bir bilim adamıydı. Türkçe ve İngilizce dillerinde çok önemli, muhalled eserler vermiştir. Bu şöhretine rağmen cenazesi bir fukara cenazesi gibiydi. Sivil toplumumuz da siyasi toplumumuz (devlet) da hocaların hocası Mardin’e gereken önemi göstermedi. Geçen yıl, yine “hocaların hocası” olarak anılan, ...

Devamı... »

Tarihî kişilikleri tartışmak

Atatürk’e dair Türkiye’de farklı hissiyatlar taşıyan toplumsal kesimler var. Bir kesim varlığını Atatürk ile irtibatlandırıyor. Onun ülkeyi yoktan var ettiğini, bağımsız kıldığını, modernleşme yolunda devâsâ adımlar attığını düşünüyor. Hem geçmiş hem de gelecek kuşakların Atatürk’e borçlu olduğunu varsayıyor. Bu kesim Atatürk’e, onun sembollerine ve değerlerine büyük bir bağlılık duyuyor; bu noktalardaki en küçük eleştirilerden bile rahatsız olabiliyor. Ancak başka toplumsal ...

Devamı... »