Hangi Liberalizm?

Keşfedilen Natüralizmin Hâkimiyeti ve İnsan İradesi 

Gerçek ve/veya hakikati aramak, bulmak ve uygulamak insan ve belki de insan zihninden türeyen ama insan zihninden bağımsız da olabilecek olguların temel uğraş ve uygulamalarından biri veya ikisi. Bu temel halin şekillendirdiği yaşamı belirli bir zaman dilimine sıkıştırmamak açıkça mümkün ama biz burada daha çok “aydınlanma” denilen zaman diliminin günceli ve sonrasında ortaya çıkan halleri konu ediniyoruz. Anlamak istediğimiz felsefi-zihinsel ...

Devamı... »

İki Toplum Modeli: Birlik Toplumu ve Harmoni Toplumu

Toplumu analiz etmede kullanılabilecek değişik teorik yaklaşımlar var. Bugün daha ziyade sosyoloji çalışanlara mahsus gibi görünen bu konu tarih boyunca pek çok disiplinden insanın ilgisini çekmiş. Bu çerçevede bazı yazar ve düşünürlerin toplum teorileri hayli etkili olmuş ve hararetle tartışılmış. Buna karşılık diğer bazı yazarların görüşleri ise ya hiç dikkate alınmamış ya da hemen hemen hiç etkisi olmayacak kadar az ...

Devamı... »

Yerlilik, Muhafazakârlık ve Antroposen’de Liberal Norm Septisizmi – Hüsrev Tabak

Küresel liberal düzen üzerine güç merkezli yaklaşımlar liberal değerlerin kaderini onların kategorik olarak taşıyıcısı varsayılan devletlerin konjonktürel pozisyonlarına bağlama eğiliminde. Haliyle dünya üzerindeki yaygın siyasal muhafazakârlaşma ve popülizm eğilimleri ile küresel pandeminin küreselleşmenin bizzat kendisine verdiği varsayılan zararlar* küresel liberal değerler açısından da gerilemelere işaret sayılıyor. Bunun yerli (yerel) normların ağırlık kazanmasına dalalet sayıldığını not edelim, buna aşağıda değineceğiz. Bu ...

Devamı... »

“Küçük Güzeldir”

Devletin bireylerin lehine olacak şekilde sınırlandırılmasının gerekli olup olmadığı tartışmaları liberalizmin düşünsel mirasında kendine epeyce yer bulabilmiş önemli ve önemli olduğu kadar da güncelliğini hâlâ koruyan canlı bir tartışma alanıdır. Peki liberalizmin devlete bakışı nasıldır? Liberalizm genelde otoriteye özelde ise devlete her daim şüpheyle bakmaktadır. Liberal gelenek içinde önemli bir yer tutan Kantçı bir bakış açısıyla ifade edecek olursak “insan ...

Devamı... »

Devrimsiz Toplumsal Değişim Mümkün mü?

Dünya üzerinde yaşamlarını idame ettiren halkların, ülkelerindeki iktidarların ekonomik, sosyal ya da kültürel politikalarına karşı eskiye göre daha hoşnutsuz ve huzursuz bir görünüm sergilediklerini dünya basınından takip edebilmekteyiz. Kuşkusuz bunun görünür kılınmasında teknolojik gelişmeler ve dijital yenilikler de etkilidir. İktidar kaynaklı sorunlar, ekonomik sıkıntılar, özgür ve adil bir ortamın olmayışı ya da eskiye oranla görece daha az oluşu insanları bir ...

Devamı... »

Sosyalizm ve Harcanan Hayatlar*

Birkaç yıl önce bir dergide ilginç bir kapak manşeti görmüştüm: “Ya sosyalizm ya barbarlık”. İngiltere ziyaretlerimden birinde de sosyalistlerin bir gösterisinde “Irkçılığa hayır; ayrımcılığa hayır; özelleştirmeye hayır” pankartının taşındığını izledim. Bunlardan bahsetmemin amacı sosyalizmin ve sosyalistlerin propaganda tekniklerini kullanma ve propaganda malzemesi (konu, kavram, mikro teori, düşman, slogan) üretme kabiliyetlerine işaret etmek. Öyle ya, düşünsenize, zıddı barbarlık ise kim sosyalizme ...

Devamı... »

Kovid-19 Salgınında Devlet Tarafından Alınan Tedbirler ve Özgürlük

Özgürlük liberaller için temel değerdir. Üzerinde yoğun tartışmalar yapılan bir kavram olmakla beraber liberaller özgürlüğü bireye ait negatif bir değer olarak görür. Özgür olma veya olmama durumunda olan temel beşerî özne bireydir. Bireyin özgürlüğü ile, Bruno Leoni ve Friedrich. A. Hayek gibi önemli 20. yüzyıl liberal düşünürleri tarafından vurguladığı üzere, bireyin keyfi beşerî kısıtlama ve engellerle karşılaşmaması arasında bir doğru ...

Devamı... »

Daha Az Devlet Daha Çok Erdem

Üzerinde yaşadığımız dünyanın bir devletler dünyası olduğundan kuşku duymamıza sebep yok. Dünyanın hemen her yeri şu veya bu devletin egemenliği altında. Hep böyle değildi ama görünür gelecekte daima böyle olacağa benziyor. Bundan daha çarpıcı olanı, devletlerin toplumsal hayatın akla gelen her alanına gün geçtikçe derinleşen müdahalelerde bulunması. Saflık yaparak bunun sadece kamu otoritesini kullananların ideolojik fantezilerinin ürünü olduğunu iddia edecek ...

Devamı... »

Hayallerin Cumhuriyeti ve Cumhuriyetçiliğin Gerçekleri

Cumhuriyetin 98. İlan yılını geçtiğimiz günlerde bir kez daha kutladık. Böyle günlerde cumhuriyetin ne olup olmadığı gibi tartışma panel ve konferanslar yapılmıyor bunun yerine ezber basmakalıp sloganlara boğuluyoruz, gün boyu… Esasen cumhuriyetçiliğin felsefesi, temel dinamikleri ve misyonu bilinmiyor. Hayallerdeki cumhuriyetin kutsanması ile böyle günler geçiştiriliyor. Psikolojide ‘ideal benlik ile reel benlik’ çatışması/karmaşası vardır. Bizim cumhuriyete bakışımız da böyle tezahür etmektedir. ...

Devamı... »

Liberalizm Üzerine Çeşitlemeler

Yeni Dünyada, Yeni Sağ, Yeni Sol ve “Yeni Mutabakat” Tarihte on beş yıl çok küçük bir süre. Dünyada, son on beş yıl boyunca köklü bir siyasi değişimin yaşandığını, Türkiye’nin yönetimine hakim açık veya gizli güçlerin dışında, görmeyen, kabullenmeyen kalmadı. Değişimi belirleyen siyasi akıma 1980’li yıllarda “yeni sağ” adı verilmişti. Doğu Blok’unun ve Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra “yeni sol” çizgisi de ...

Devamı... »