Ekonomik Özgürlük

Piyasada Garip Bir Heyula: Fahiş Fiyat

2018 Yılında Başlangıç Sene 2018. Fiyat artışları baş göstermeye başlamıştı. Medyaya 24 soğan deposuna baskın yapıldığı haberi düştü. Hepimiz güldük. Oysa piyasa daha 2018 yılında bizlere sinyal gönderiyordu. Piyasa bizlere bugünleri mumla arayacaksınız demeye başlamıştı. Dinlemedik. Daha sonra enflasyonun nedeni zincir marketlermiş gibi etrafta delice bir fikir dolaştı. Piyasada Türk halkını aç bırakma savaşına giren zincir marketlerin olduğu fikri hayal ...

Devamı... »

Marx’ın Devleti Sönümlenir mi?

Geçenlerde değerli meslektaşım Ufuk Uras ile Liberal Düşünce Topluluğu’nun youtube kanalında özgürlük ile sosyalizm ilişkisi üzerine güzel bir tartışma yaptık. Tartışmamızda Ufuk Uras Marx’a ve Marx’ın ‘devletin sönümlemesi’ tezine ilişkin bir söz kullandı. Daha doğrusu bu teze inandığının işaretini verdi. Kısaca hatırlayalım, Marksist teoriye göre önce proleterya diktatörlüğü kurulacaktır. Bu geçici safhada komünist topluma, yani mülkiyetin tamamen kamulaştırıldığı, tüm özel ...

Devamı... »

Zeytin mi Maden mi?

Baştan söyleyeyim, bu şekilde bir sual sormak elbette yanlış. Zira bu soruş tarzı, bu şeylerden biri için diğerinden tamamen vazgeçilmesi gerekiyormuş gibi bir izlenim uyandırıyor. Oysa durum bu değil. Yani bir ‘ya hep ya hiç’ durumuyla karşı karşıya değiliz. Tartışılan konu tüm zeytinlik alanlarda değil sadece maden bulunan yerlerde madencilik faaliyetlerine izin verilmesi veya verilmemesi. Başka bir deyişle, ilgili yönetmelikte ...

Devamı... »

Dolaşan ve Büyüyen, Zincire Vurulmuş bir Leviathan – Pierre Lemieux

Çeviren Atilla Yayla The Narrow Corridor: States, Societies, and the Fate of Liberty, Daron Acemoglu ve James A. Robinson, 576 s.; Penguin Press, 2019. MIT iktisatçısı Daron Acemoğlu ve Şikago Üniversitesi iktisatçısı James Robinson tarafından kaleme alınan The Narrow Coridor (Dar Koridor) adlı kitap 2019’da yayınlandı ve o günden beridir artan “devlet kapasitesi” çağrılarını desteklemek için kullanılmakta. Kitap ilk çıktığında ...

Devamı... »

Devletin Hayatı Ucuzlatma Kararı: 1938-2022 Karşılaştırması

Pahalılık ve enflasyon kavramları birbiriyle yakın ilişkilidir fakat aynı şey değildir. Yüksek enflasyonun olmadığı zamanlarda bile alım gücünüz azalıyorsa hayat sizin için pahalı hale gelir. Türkiye, yüksek enflasyon ile her zaman karşılaşmasa da hayat pahalılığı her zaman bir problemdi. Son yıllarda istikrarlı bir ekonomiye alışan Türkiye’de en ucuz yiyecek olarak bilinen sebzelerin fiyatlarının inanılmaz yükselişi öncelikle herkesi şaşırttı. Ardından elektronik ...

Devamı... »

Faiz Enflasyonun Ne Kadar Sebebidir?

Enflasyon, hemen herkesin bildiği, her konusu açıldığında tarifi yapılan ekonomik bir terimdir. Tek kelimeyle Türkçe karşılığı “pahalılık” veya “pahalılaşma”dır. Biraz daha literatür tanımı ise, basitçe, “fiyatlar genel seviyesinin gitgide yükselmesi”dir. Tersi de “deflasyon”, yani “fiyatların gitgide aşağıya düşmesidir. Bir ekonomide hangisinin daha kötü olduğu üzerine tartışmalar da eksik olmaz. Bu tanıma göre, enflasyonu tartışmadan önce bizim “fiyat” kavramını bilmemiz gerekir. ...

Devamı... »

Tekerleği Yeniden İcat Etmek: Kishore Mahbubani ve Kalkınmanın On Emri – Abdulkadir Pekel

Türkiye bir ekonomik krizden geçiyor. Pek çok iktisatçı, bu krizin iktidarın yürüttüğü “ortodoks” iktisat teorilerinden uzak ekonomi politikalarına bağlı olduğu konusunda hemfikir. Türkiye’nin ortodoks politikalardan uzaklaştığı,”heterodoks ve eklektik” ekonomi politikaları uyguladığı, “yeni ekonomi modeli”ni ya da “kalkınmada Çin modeli”ni takip ettiği gibi söylemler iktidarın çeşitli yetkilileri tarafından sıklıkla dile getiriliyor. İktidarın seçtiği bu yeni ekonomi politikalarının üretim ve istihdam odaklı ...

Devamı... »

Matrix’teki Piller – Oğuz Turan Yayla

Öncelikle belirtmekte fayda var. Bu satırlar bir edebiyat yazarının elinden çıkma değil. Bir ekonomistin veya bir siyaset bilimcinin elinden çıkma da değil. Bu satırlar bir bilgisayar yazılımı kullanılarak tuşlar aracılığıyla adına harf dediğimiz sembollerin çocukluğumuzda öğrendiğimiz kodlara uygun hale getirilmesiyle hazırlanmıştır. Matrix filmi -özellikle ilk film-  sinemada birçok şeyi değiştirdiği gibi düşünce yapılarımızda da bazı şeylerin değişmesine ve sorgulamaya başlamamıza ...

Devamı... »

Türkiye Ekonomisi Yanlış Ekonomik Tercihler Tarihi

Bir gün Türkiye’nin ekonomi tarihini yazmaya girişirsem sanırım kitabın başlığı bu yazının başlığıyla aynı olacaktır: Yanlış Ekonomik Tercihler Tarihi. Türkiye kuruluşundan beri ekonomik anlamda her yol ayrımına geldiğinde (belki de farkında olmadan) yanlış tercihlerde bulunarak vatandaşlarını daha düşük bir refah düzeyine mahkûm etmiştir. Zaman zaman alınan doğru kararların etkisi 5 yıldan fazla sürmemiş, aynı kararları alanlar bu sefer tam tersini ...

Devamı... »

Suç ve Ceza

Ücret Zammı ve Enflasyon Son günlerin toplumun her katmanında en çok konuşulan konusu yeni yılda maaşlara ne kadar zam yapılacağı? Tabii her yılın sonunda, rutin konulardan biridir bu tartışmalar. Ama bu sene, geçtiğimiz en azından iki ayda yaşadıklarımız sonrası daha bir önem kazandı. Neler yaşadık son iki ayda? Merkez Bankası’nın Cumhurbaşkanı’nın talimatıyla politika faizinde sürekli indirime gitmesi, ama dövizin Cumhurbaşkanı’nı ...

Devamı... »