Hangi yargı; kimin yargısı?

Anayasa değişikliği tartışmalarında en fazla temas edilen konu, yargının durumu. Bunu gereksiz bir hassasiyet sayamayız. Bir taraftan yargı kendi başına önemli; diğer taraftan, Türkiye’nin tecrübeleri yargı meselesine özel önem verilmesi gerektiğini ispatlamaya yeterli. Taraflar değişikliğin yargıya kazandıracağı özellikler konusunda taban tabana zıt konumlarda duruyorlar. “Evet” kanadı yargının bağımsızlığının güçleneceğini ve ilk defa yargının tarafsızlığı meselesinin anayasaya gireceğini öne çıkartıyor. “Hayır” ...

Devamı... »

Yaşadıkça öğrenmek

En büyük okul hayat ve tecrübe. Yaşınız, tahsiliniz ve statünüz ne olursa olsun, yaşadıkça tecrübe ederek öğreneceğiniz şeyler oluyor. Bu herkes gibi benim için de geçerli. Yaşadıkça öğreniyorum. Öğrendikçe eksiklerimi, hatalarımı ve yanlışlarımı görüyorum. Tevazu sahibi olmanın önemini ve değerini kavrıyorum. Tanrısal bir yanılmazlığa sahipmiş, hayatı boyunca hiç hata yapmamış ve yapmazmış gibi davrananlara hayret ediyorum. Türkiye’de liberal düşüncenin yakın ...

Devamı... »

8 soruda Cumhurbaşkanlığı Sistemi

1) Referandumdan “evet” çıkması durumunda rejimin değişeceği iddia ediliyor. Referandumun rejim değişikliğiyle ilişkisi nedir? Referandumda “evet” çıkması rejimi değiştirmeyecek. Bunu iki boyut üzerinden açıklayabiliriz. Türkiye bir cumhuriyet. Referandumda “evet” çıkması halinde cumhuriyet olmaktan uzaklaşıp monarşiye dönüşmeyecek. Türkiye geliştirmeye çalıştığı bir demokrasiye sahip. Temel siyasi makamlara yarışmacı seçimlerle geliniyor ve gidiliyor. “Evet” çıkması durumunda bu da değişmeyecek. Yani Türkiye’de demokrasi terk ...

Devamı... »

CHP’nin problemi

16 Nisan referandumu hızla yaklaşıyor. Tarafların kampanyaları da tam gaz devam ediyor. Seçimler ve oy kullanma zamanları siyaset bilimi çalışanlar için âdetâ laboratuvar gibidir. Eşsiz gözlem fırsatları sunar. Bu sefer de öyle oluyor. Ben de televizyon tartışmalarıyla yetinmeyip elimden geldiğince alandaki durumu takip etmeye çalışıyorum. Bu çerçevede, vakit buldukça özellikle Üsküdar ve Beşiktaş civarında dolaşıyorum. Tarafların çadırlarını ziyaret ediyor, faaliyetlerini ...

Devamı... »

Yeni sistemde yargı

16 Nisan referandumunda evet çıkarsa yargının durumu ne olacak? Bu mühim bir konu. Nitekim “hayır” kanadının birçok karşı çıkış gerekçesi yargının müstakbel durumuyla alâkalı. Bu yüzden, yargıyla ilgili endişeler üzerinden teklife hayır denmesini isteyenlerin tezlerini değerlendirmekte fayda var. Temel eleştiri, teklifle yargının bağımsızlığının ortadan kalkacağı. Yargının yürütmenin — yani seçilmiş cumhurbaşkanının — kontrolü altına gireceği. İddiaya göre bu, AYM ve HSK ...

Devamı... »

Anayasa Değişiklik Teklifine Kısa Bir Bakış

Liberal Düşünce Dergisi, Yıl: 22, Sayı: 85, Kış 2017, ss. 121-135 Prof. Dr. Atilla Yayla | İstanbul Medipol Üniversitesi Giriş Milliyetçi Hareket Partisi’nin (MHP) desteğiyle Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti) tarafından hazırlanarak TBMM’ye sunulan ve esas itibarıyla hükümet sistemi üzerinde odaklanan 21 maddelik anayasa değişikliği, Komisyon’dan bazı değişiklik ve geri çekmelerle 18 madde olarak geçti. Şimdi Meclis’te görüşülecek ve ...

Devamı... »

Yeni sistemde yürütme

Anayasa değişikliğinin en önemli parçası hükümet sisteminin yenilenmesi. 16 Nisan’da halk “evet” derse, parlamenter sistem olduğu söylenen bir sistemden cumhurbaşkanlığı sistemi adı verilen bir sisteme geçilecek. Cumhurbaşkanlığı sistemi tipik bir sistem değil. Yani ne başkanlık sistemine ne de parlamenter sisteme tam olarak uyuyor. Karma, melez bir sistem. Ancak böyle olması, onu peşinen değersiz kılmaz. Her ne kadar iki-üç ana hükümet ...

Devamı... »

Teklif edilen sistemde parlamento

Siyaset bilimi ve anayasa hukuku derslerinde öğrencilere devletin üç temel kuvvetinin bulunduğunu anlatıyoruz: Yasama, yürütme ve yargı. Eksik de olsa bu anlatımdan vazgeçmek zor. İnsan toplumları bu üç temel kuvvetin yapılanmasına ve işlemesine muhtaç. Bu yüzden, rejimin temel niteliği — demokratik veya anti-demokratik — ne olursa olsun, her sistemde bu kuvvetler mevcut. Demokrasinin demokratik olmayan sistemlerden farkı bu kuvvetler arasında ...

Devamı... »

Kuvvetler ayrılığı güçleniyor mu zayıflıyor mu?

Kuvvetler ayrılığı demokrasinin olmazsa olmazlarından sayılır ama kökleri demokraside değil liberalizmde yatar. Amacı, devletin üç temel kuvveti kabul edilen yasama, yürütme ve yargının tek elde toplanmasını engellemek ve böylece temel hak ve özgürlükleri devlet gücü karşısında korumak olarak gösterilir. Bu bakışta mantıklı bir taraf var. Kanunu yapan, yürüten ve ihtilâfları da bu kanunları kullanarak, yorumlayarak bizzat çözen bir organ büyük ...

Devamı... »

Anayasa değişikliği tartışmalarında metot sorunları

16 Nisan referandumuyla ilgili tartışmalar bazen çok anlamsızlaşıyor. Bunun başlıca sebepleri aynı cümlelerin devamlı kullanılması; her iki kanattan bazılarının diyalogdan çok monologa yönelerek, karşı tarafın iddialarını çürütmeye çalışmak yerine inatla kendi tezlerini tekrarlaması; belki de en mühimi, hayret verici bir ısrarla sürdürülen metot hataları. Metot hataları özellikle “hayır” kanadında dikkat çekiyor. Bu yüzden olsa gerek, etkili ve tartışmalara dayanıklı bir ...

Devamı... »