Demokratik açılım zamanı

Demokratik ülkelerin sosyal ve siyasal tarihiyle ilgili incelemeler her ülkede karşılaşılan temel problemlerden birinin özgürlük-güvenlik dengesi olduğunu gösteriyor. Demokrasi bireysel özgürlük alanının diğer siyasî rejimlerde olduğuna nispetle daha geniş tutulduğu ve anayasal koruma altına aldığı sisteme verilen isim. Devlet denen şey ise bireylerin güvenliğini sağlamayı ilke edinmesi gereken siyasal yapılanma. Bu ikisi –yani özgürlük ile güvenlik- arasında bir ilişki ve ...

Devamı... »

Siyasî Pazar mı Ticarî Pazar mı?

24 Haziran’da seçmenler olarak sandıklara gidip partiler ve cumhurbaşkanı adayları arasında siyasî tercihimizi yaptık. Demokrasi bir sonu gelmeyen siyasî tercihler zinciri  olmakla beraber insan olarak tek tercih yapma alanımız değil. Tercihler hayatın başka alanlarında da vuku buluyor. Eş seçimi, iş-meslek seçimi ve mal-hizmet seçimi gibi… Siyasî tercihimizi yaptığımız alana siyasî pazar, mal-hizmet tercihi yaptığımız alana ticarî pazar diyelim. Bu iki ...

Devamı... »

Partilerin ve Cumhurbaşkanı Adaylarının Başarıları ve Başarısızlıkları

Mutat olduğu üzere, 24 Haziran seçimlerinden sonra da siyasî aktörlerin başarıları ve başarısızlıkları hakkında değerlendirmeler yapılıyor. Bu sefer değerlendirilmesi gereken malzeme daha çok, çünkü klasik parlamenter sistemden farklı olarak partiler yanında cumhurbaşkanlığı için yarışan adaylar da değerlendirmeye tabi tutuluyor. Başarı-başarısızlık ölçümü yapabilmek için somut ölçütlere ihtiyacımız var. Ayrıca ölçümlerin anlamlı olması için kıyaslama da yapmamız lâzım. Ölçütleri belirlemeden ve kıyaslama ...

Devamı... »

24 Haziran’dan Demokrasi Dersleri

Bir seçimi daha ‘sağ salim’ geride bıraktık. Hepimize geçmiş olsun. Seçimler ister istemez gerilimlidir. Sonuçları itibariyle bazılarına haz bazılarına acı verici bir yarıştır. Kazananların taşma, kaybedenlerin tabiri caizse ‘cınıma’ ihtimâli her zaman vardır. Bu ihtimal demokrasinin usul kurallarının köklü şekilde yerleşmediği ve yeterince sadakat görmediği yerlerde daha kuvvetlidir. Bu yüzden, salimen tamamlanan her seçim büyük bir başarıdır. Seçim demokrasinin gerekli ...

Devamı... »

Kitleler Niçin ve Nasıl Bilgedir?

James Surowiecki’nin, Kitlelerin Bilgeliği adlı ilginç kitabında, kitlelerin ortak aklının o kitleler içindeki en akıllı bireylerin tercih ve çözümlerinden daha isabetli sonuçlara ulaştığını söylediğini dünkü yazımda ifade etmiştim. Kitaba dayanarak bunun nasıl vuku bulduğunu özetlemek istiyorum. Sorowiecki’nin temel varsayımı, aynı şekilde ifade etmese de, bireysel özgürlük. Kitlelerin bilgeliği bireylerin özgür olduğu insan toplumlarında tezahür ediyor. Başka türlü söylersek, kelimenin gerçek anlamında -yani ...

Devamı... »

Bilge Kitlelerin Kararları

Modern insan aklı bireysel ve toplumsal hayatta doğrunun yegâne kaynağı olarak görmeye meyilli. Bu bakımdan ideolojiler ve hatta dinler arasında fazla fark yok. Sosyalist de liberal de sıklıkla akla müracaat eder. Birçok Müslüman dininin haklılığını akla müracaatla vurgular. İslam’ın akıl dini olduğunu söyler. Akla doğrunun ve doğru davranışın tek kaynağı olma tacını giydirmede geniş anlamdaki liberal gelenek içinde yer alan ...

Devamı... »

Demokratik Seçimler En Önemli Demokratik Varlığımız

“Demokrasi her şeydir” diyenler de “demokrasi hiçbir şeydir” diyenler de yanılıyor. Siyasî yönetişim olgusu yarın veya öbür gün ortadan kalkmayacağına göre, bir siyasî yönetim biçimi tercih etmek zorundayız. Demokrasi elde edilebilir siyasî yönetim biçimleri arasında, alternatifleri dikkate alındığında en iyisi, alınmadığında en kötüsü. Bu yüzden, gerçekçi olmalı, demokrasi olmada ve demokrasi kalmada ısrar etmeliyiz. Her siyasî yönetimi biçiminin zararları vardır. ...

Devamı... »

Siyasal Katılma ve Meşruiyet

24 Haziran seçimlerine doğru yol alırken bulunduğum çeşitli ortamlarda veya tesadüfen kulak misafiri olduğum sohbetlerde “seçimler olacak, iyi olacak!” veya “yine mi seçim, bıktık usandık artık!” türünden sözler işittim. Seçimler üzerine konuştuğum kimselerin de bazen “seçim de olsa hiç bir şey değişmez” bazen “seçim olacak, her şey değişecek” havasında olduğunu gördüm. Anayasal demokrasilerde seçim teknik olarak yasa yapma ve siyasî ...

Devamı... »

Kime Oy Vermeli?

Yazının başlığı okuyucuya 24 Haziran seçimlerinde kime-hangi partiye ve cumhurbaşkanı adayına oy verilmesi gerektiğine ilişkin bir telkin ve tavsiyede bulunacağım veya akıl vereceğim intibasını uyandırabilir. Elbette bunu yapmayacağım. Her seçmen akıl-fikir sahibi. Her seçmenin kendisine göre ölçütleri ve baktığı işaretler var. Her seçmenin aklı kendisine yeterli. Özellikleri ne olursa olsun hiç kimse özellikleri ne olursa olsun hiç kimseye ders verilmesi ...

Devamı... »

Temenniler Tahminlerin Yerini Alınca

Her seçim öncesinde olduğu gibi bu seçim öncesinde de sonuçlarla ilgili tahminler yapılıyor. Kamuoyu araştırma şirketleri ‘bilimsel’ tekniklere, sade insanlar ise kişisel gözlemlerine dayanarak partilerin ve cumhurbaşkanı adaylarının muhtemel oy oranları hakkında tahminler ortaya koyuyor. Araştırma şirketleri açısından önemli bir problem araştırma tekniklerini iyi kullanıp kullanamadıkları. Meselâ tüm seçmenleri azamî ölçüde temsil edecek bir örneklem oluşturmak hayli zor. Bunda teknik ...

Devamı... »